De Blog van Vrijheid Radio

zuilen


De Laatste Zuil

Toen de koning op Prinsjesdag 2013 in zijn troonrede het einde van de verzorgingsstaat en het begin van de participatiesamenleving aankondigde, klonk dat heel mooi. We zijn nu echter twee jaar verder en hoe is de transitie van verzorgende naar terugtrekkende overheid verlopen? Kan de overheid het afleren zich met onze gang van zaken te bemoeien? En worden wij geacht te participeren met het prijskaartje van een verzorgingsstaat?
door Johan Jongepier

Om een scherp beeld te krijgen van de huidige transitie wil ik eerst eens terug gaan naar de overgang van de verzuiling naar de verzorgingsstaat.

Met de komst van de armen- en de kinderwet in de 19e eeuw werd de eerste aanzet gegeven tot datgene wat zich later zou uitbreiden tot de verzorgingsstaat. Het markeerde het einde van de nachtwakersstaat. In de hoop armoede op te lossen werden er begin twintigste eeuw steeds meer rechten aan arbeiders toegekend die vandaag de dag juist plichten zijn geworden (zoals leer- sollicitatie- en zorgplicht).

De Duitse bezetter voerde in 1941 het Ziekenfondsbesluit in waarmee het Nederlandse (vrijwillige, particuliere en verzuilde) ziekenfondssysteem werd hervormt tot de (verplichte) Duitse Krankenkasse. Na de oorlog zou deze verzorgingsstaat steeds meer worden uitgebouwd, waarna al snel zou blijken dat dit bouwwerk onhoudbaar was. De Nazi’s hielden hun verzorgingsstaat in stand met het leegroven van andere gebiedsdelen. Zonder die roof was het namelijk niet te betalen. Dit zat al verborgen in  Göring’s beroemde uitspraak “Als er honger komt, dan niet in Duitsland”.

Voor de Nazi’s was de Duitse verzorgingsstaat een ideaal middel om loyaliteit van de bevolking te winnen. De loyaliteit aan de Nederlandse verzorgingsstaat zou later ook zichtbaar worden bij de babyboomgeneratie die midden jaren ‘60 de volwassen leeftijd bereikte in een luilekkerland dat mede door de PvdA voor hun was ingericht.

De vooroorlogse generatie was door de verzuilde vorm van sociale zekerheid gevangen binnen de zuil van de levensbeschouwing waarbinnen ze geboren en getogen waren.  Die zuilen fuseerden tot één grote zuil, de verzorgingsstaat en zette samen met de komst van massamedia, popmuziek en democratisering de ontzuiling van de samenleving extra kracht bij, met als gevolg dat de babyboomgeneratie zich minder gebonden voelde met de levensbeschouwing van hun ouders. Als je uit een Rooms nest kwam hoefde je niet langer meer bij het wit-gele kruis of de NKV te zijn voor sociale zekerheid.

Kort door de bocht genomen kun je zeggen dat de babyboomers nieuwe dominees vonden in Cremer, Wolkers, Reve en Mulisch, radio Veronica draaide de nieuwe psalmen, men noemde zichzelf kunstenaar en zocht in kraakpanden naar nieuwe wegen en vormen en hoefde zich financieel geen zorgen meer te maken, want de staat betaalde alles via uitkeringen en subsidies. Uiteraard is dit een karikatuur die niet op alle babyboomers van toepassing is, maar over velen kan gezegd worden dat zij zich steeds meer geborgen begonnen te voelen in een nieuwe kerk, namelijk die van de verzorgingsstaat. Uiteindelijk vond men een baan in de publieke sector, waar je voor veel geld weinig hoefde te presteren, maar je zat wel in de positie anderen te vertellen hoe zij moesten leven. Zo ontstond een nieuwe priesterklasse, die van de ambtenaar.

In het verre verleden verworven rechten zijn voor hen heilige dogma’s geworden waar moeilijk van afgeweken kan worden. Het recht op onderwijs is inmiddels een leerplicht, recht op werk  is een sollicitatieplicht en omvatten een gigantische bureaucratie waarbij een pauselijk decreet niets is. Dit belemmert de transitie naar een participatiesamenleving enorm.

Men zou kunnen zeggen dat de verzorgingsstaat ons heeft bevrijdt uit de zuilen waarbinnen wij als samenleving gevangen zaten. Levensbeschouwingen zijn vandaag de dag immers eerder een persoonlijke keus dan een erfenis van het nest waarbinnen je geboren bent,

maar de verzorgingsstaat beperkt ons desondanks wel in onze keuzevrijheid. Nu wij een semi-privaat zorgstelsel hebben dat nog beperkter is dan de kruisverenigingen tijdens de verzuiling en die ook nog zo verplicht zijn als het Ziekenfondsbesluit uit 1941, is er van vrijheid weinig sprake. En zolang er nog sprake is van een gereguleerde markt in plaats van een vrije markt is de kans klein dat de kosten zullen dalen.

Daar komt ook nog eens de onvrijwillige afdracht aan de staat bij die niet  minder lijkt te worden nu wij als samenleving al twee jaar participeren. Of worden we geacht onbetaald de billen van onze oude buurman te wassen terwijl wij als samenleving nog steeds de lasten dragen van een verzorgingsstaat, terwijl ons wijs gemaakt wordt dat die ten einde is?

De participatiesamenleving mag dan een deur openen naar een vrijere samenleving, maar de vraag is of de mensen die nog steeds heilig in die verzorgingsstaat geloven de rest van de samenleving die vrijheid wel gunnen? Wanneer zij zich in de positie van een ambtenaar bevinden, willen zij participerende burgers wel die ruimte geven? Is die mentale omschakeling van regelen naar loslaten wel zo makkelijk te maken door iemand die geboren en getogen is in het idee dat moeder overheid voor ons moet zorgen?

Het succes van een participatiesamenleving ligt naar mijn mening in de wijze waarop wij afrekenen met de erfenis van de verzorgingsstaat. Zolang deze nog druk op ons uitgeoefend, is het moeilijk participeren.

Maar nog belangrijker, hoe reken jij als individu hiermee af? Want uiteindelijk is dit alles slecht een hoofdstuk in de geschiedenis van de emancipatie van het individu dat zich eeuwenlang los wil breken uit de dominante zuil van het collectivisme.

Johan Jongepier

Geef een reactie







04/02/11

Ante nunc quis imperdiet aliquam litora eu mollis quis. Sem a congue non malesuada erat a mi mollis suspendisse volutpat libero.
Read more...



03/21/11

Nulla eu posuere pulvinar tellus velit tempus ipsum eget tempor. Eget id gravida nisl lectus. Curabitur rhoncus mi nullam felis.
Read more...



03/15/11

Massa egestas metus nibh aliquam in praesent. Pellentesque in nulla magnis imperdiet cras blandit ac praesent orci mi.
Read more...



03/15/11

Ac dolor dapibus nisl enim mollis tortor donec donec justo fusce arcu dignissim ipsum penatibus nullam nec nullam.
Read more...



Rhoncus nulla duis felis arcu phasellus nisl lorem eu. Fringilla nisi odio at orci egestas sem nisi augue pulvinar nisl pellentesque mauris imperdiet felis massa sit.


email@photica.com